อาการ 'เมาควันบุหรี่ (Yanikura)' คืออะไร? อธิบายตั้งแต่กลไกการเกิด สาเหตุ ไปจนถึงวิธีรับมือแยกตามอาการ!

สวัสดีตอนเย็น,ผม Genki บล็อกเกอร์ยาสูบแบบให้ความร้อน (@MOQLOG_JP）ตามลำดับ

ยาสูบเกี่ยวกับศัพท์เฉพาะในวงการก็ว่าได้สำหรับคำว่า 'เมาควันบุหรี่ / เมาใบยา (Yanikura)' แต่คุณทราบไหมครับว่าทำไมถึงเกิดอาการเมาควันบุหรี่ขึ้นได้?

ในบทความนี้ เราจะมาอธิบายกันว่าอาการเมาควันบุหรี่ (Yanikura) คืออะไร รวมถึงสาเหตุ อาการ และวิธีรับมือเมื่อเกิดอาการครับ

ใครที่เคยสงสัยว่าอาการเมาควันบุหรี่คืออะไรกันแน่ ลองอ่านบทความนี้เพื่อไขข้อข้องใจกันได้เลยครับ

อาการเมาควันบุหรี่ (Yanikura) คืออะไร

พูดง่ายๆ ก็คือ อาการ 'Yanikura (เมาควันบุหรี่)' หมายถึงอาการมึนหัว หน้ามืดตาลายเวลาสูบบุหรี่」อาการนั่นเองครับ

คำว่า 'Yani' ในภาษาญี่ปุ่นเดิมทีหมายถึงยางไม้ แต่เพราะทาร์ที่เกิดขึ้นเวลาสูบบุหรี่มีลักษณะเหนียวคล้ายยางไม้ คนจึงเรียกคราบน้ำมันทาร์จากบุหรี่ว่า 'Yani' ไปด้วย

ในความหมายกว้างๆ คำว่า 'Yani' จึงหมายถึงบุหรี่ และคำว่า 'สูบบุหรี่ (Yani) แล้วมึนหัวตาลาย (Kura-kura)' จึงถูกย่อให้สั้นลงเป็นคำว่า 'Yanikura (เมาควันบุหรี่)' ครับ

กลไกการเกิดอาการเมาควันบุหรี่

พอฟังคำอธิบายเรื่องคำว่า 'Yani' แบบนี้แล้ว หลายคนอาจจะคิดว่าสาเหตุมาจากทาร์ แต่ความจริงแล้วสาเหตุที่ทำให้เมาควันบุหรี่ไม่ใช่ทาร์ในบุหรี่ครับ

สาเหตุของอาการเมาควันบุหรี่เกิดจากสารอันตรายหลัก 3 ชนิดโดยเกิดจาก 2 ชนิดในนั้นนิโคตินและคาร์บอนมอนอกไซด์กำลังจะถูกสาเหตุที่อยู่ในบุหรี่ครับ

สารที่เป็นสาเหตุ ① นิโคติน

ในผลิตภัณฑ์ยาสูบมี 'นิโคติน' ผสมอยู่ ซึ่งสารนิโคตินนี้มีฤทธิ์ทำให้หลอดเลือดหดตัวครับ

เมื่อร่างกายได้รับนิโคตินเข้าไป หลอดเลือดจะหดตัวทำให้การไหลเวียนของเลือดแย่ลง ส่งผลให้เกิดภาวะเลือดไปเลี้ยงสมองไม่พอชั่วคราว จึงรู้สึกมึนงงและหน้ามืดตาลายครับ

นอกจากนี้ ความถี่ในการเกิดอาการเมาควันบุหรี่ยังเปลี่ยนไปตามปริมาณนิโคตินที่สูดเข้าไปและปริมาณนิโคตินที่ตกค้างอยู่ในร่างกายอีกด้วย

สารที่เป็นสาเหตุ ② คาร์บอนมอนอกไซด์

1 ในสารอันตรายที่เกิดขึ้นเมื่อสูบบุหรี่คือ 'คาร์บอนมอนอกไซด์' ซึ่งอันที่จริงเจ้าคาร์บอนมอนอกไซด์นี้ก็เป็นอีกสาเหตุหนึ่งของอาการเมาควันบุหรี่เช่นกันครับ

คาร์บอนมอนอกไซด์จะเข้าไปจับตัวกับฮีโมโกลบินซึ่งทำหน้าที่ลำเลียงออกซิเจนในเลือด ทำให้ร่างกายได้รับออกซิเจนได้ยากขึ้นและเกิดภาวะขาดออกซิเจน

แม้การสูบบุหรี่ตามปกติจะไม่ได้สร้างปริมาณมากพอที่จะทำให้เกิดภาวะพิษจากคาร์บอนมอนอกไซด์เฉียบพลัน แต่คาร์บอนมอนอกไซด์ก็เป็นก๊าซไร้สี ไร้กลิ่น ที่อันตรายมากครับ

คนที่เกิดอาการได้ง่ายและจังหวะเวลาที่มักจะเกิด

อาการเมาควันบุหรี่ไม่ได้เกิดขึ้นทุกครั้งที่สูบบุหรี่เสมอไปครับ

ไม่ใช่อาการที่จะเกิดกับทุกคนตลอดเวลา แต่จะมีกลุ่มคนที่เกิดอาการได้ง่ายและจังหวะเวลาที่เสี่ยงเป็นพิเศษ ดังนั้นใครที่เข้าข่ายตามข้อด้านล่างนี้ต้องระวังให้ดีครับ

คนที่เมาควันบุหรี่ได้ง่าย: มือใหม่หัดสูบบุหรี่

ไม่ว่าจะดีหรือไม่ก็ตาม เพราะร่างกายยังไม่ชินกับนิโคตินและคาร์บอนมอนอกไซด์ มือใหม่จึงมักเกิดอาการเมาควันบุหรี่ได้ง่ายกว่าปกติครับ

เหตุผลที่นักสูบส่วนใหญ่ไม่ค่อยมีอาการเมาควันบุหรี่บ่อยนัก ก็เพราะเมื่อสูบเป็นประจำจะมีนิโคตินตกค้างอยู่ในร่างกายระดับหนึ่ง ทำให้อาการเกิดได้ยากขึ้นนั่นเอง

คนที่เมาควันบุหรี่ได้ง่าย: คนที่ชอบสูบบุหรี่มวนต่อมวน (Chain Smoke)

การจุดมวนต่อไปอีก 1 มวนสูบต่อทันทีที่สูบมวนเก่าเสร็จ เรียกว่าการสูบแบบมวนต่อมวน (Chain Smoke)ซึ่งถ้าสูบติดต่อกันแบบนี้ ร่างกายจะรับนิโคตินและคาร์บอนมอนอกไซด์เข้าไปในปริมาณมากในเวลาอันสั้น จึงเกิดอาการเมาควันบุหรี่ได้ง่ายมากครับ

ปกตินิโคตินและคาร์บอนมอนอกไซด์จะค่อยๆ สลายออกไปจากร่างกายทีละน้อย แต่การสูดเพิ่มเข้าไปเรื่อยๆ ก่อนที่ของเก่าจะสลายไปคือสาเหตุหลักครับ

จังหวะที่เมาควันบุหรี่ได้ง่าย: เมื่อกลับมาสูบหลังจากไม่ได้สูบนาน

คล้ายกับกรณีของมือใหม่หัดสูบบุหรี่เมื่อเว้นระยะห่างจนนิโคตินถูกขับออกจากร่างกายไปหมดแล้วกลับมาสูบใหม่ หลอดเลือดจะหดตัวอย่างรวดเร็วในทันทีจนทำให้เกิดอาการเมาควันบุหรี่ครับ

คำว่า 'ไม่ได้สูบนาน' ของแต่ละคนอาจไม่เท่ากัน แต่บางครั้งแค่ไม่ได้สูบสักครึ่งวันแล้วกลับมาสูบก็อาจเกิดอาการมึนหัวได้แล้ว ดังนั้นต้องระวังเวลาเว้นช่วงสูบนานๆ ด้วยนะครับ

จังหวะที่เมาควันบุหรี่ได้ง่าย: เมื่อสูบบุหรี่รสจัดหรือแรงเกินไป

แม้แต่คนที่สูบบุหรี่เป็นประจำ หากจู่ๆ เปลี่ยนไปสูบบุหรี่ที่แรงจัด (มีทาร์และนิโคตินสูง) ก็อาจเมาควันบุหรี่ได้เหมือนกัน

คำนี้เพราะมีปริมาณนิโคตินมากกว่าบุหรี่ที่สูบอยู่เป็นประจำ ทำให้หลอดเลือดเกิดปฏิกิริยาหดตัวรุนแรงขึ้นนั่นเองครับ

อาการของการเมาควันบุหรี่

เมื่อเกิดอาการเมาควันบุหรี่ จะมีอาการแสดงออกมาได้หลายอย่าง และบางครั้งก็เกิดขึ้นพร้อมกันหลายอาการ

แม้จะเป็นเพียงอาการชั่วคราว แต่หากเริ่มมีอาการเมาควันบุหรี่ อย่าฝืนสูบต่อเด็ดขาด ให้หยุดสูบแล้วหายใจเข้าลึกๆ เพื่อให้ร่างกายสงบลงนะครับ

ถ้าฝืนสูบต่อไป อาการอาจแย่ลงจนถึงขั้นหน้ามืดล้มพับไปได้เลย ดังนั้นห้ามฝืนเด็ดขาดครับ

อาการ (ระดับเบา) เวียนศีรษะ หน้ามืด เซ

อาการที่พบได้บ่อยที่สุดเมื่อเมาควันบุหรี่ก็คืออาการ 'เวียนศีรษะ' และ 'ทรงตัวไม่อยู่' นี่แหละครับ

ส่วนใหญ่มักจะเกิดเพียงชั่วคราว โดยในจังหวะที่สูดควันเข้าไปจะรู้สึกเหมือนภาพตรงหน้าหมุนคว้าง หรือรู้สึกขาอ่อนยืนไม่มั่นคง

มักเกิดจากภาวะเลือดไปเลี้ยงสมองไม่พอชั่วคราวเพราะหลอดเลือดหดตัวจากนิโคติน ซึ่งหากนั่งพักสักครู่และหายใจลึกๆ อาการก็จะดีขึ้นครับ

อาการ (ระดับปานกลาง) ปวดศีรษะ คลื่นไส้

อาการปวดศีรษะและคลื่นไส้จัดเป็นอาการระดับปานกลางของภาวะพิษจากคาร์บอนมอนอกไซด์ ซึ่งถือว่าเป็นสภาวะที่ค่อนข้างอันตรายแล้วครับ

มีความเป็นไปได้ว่าร่างกายของคุณอาจไม่ถูกกับบุหรี่ ดังนั้นอย่างน้อยที่สุดควรเปลี่ยนไปสูบบุหรี่ที่มีค่าทาร์และนิโคตินต่ำลง หรือถ้าเป็นไปได้แนะนำให้เลิกสูบไปเลยจะดีที่สุดครับ

แน่นอนว่าขึ้นอยู่กับสภาพร่างกายและสภาพแวดล้อมในขณะนั้นด้วย แต่เพราะอาการหนักกว่าแค่มึนหัวเล็กน้อย จึงต้องระมัดระวังเป็นอย่างยิ่ง

อาการ (ระดับรุนแรง) หมดสติ ชักเกร็ง

หากมีอาการเมาควันบุหรี่ขั้นรุนแรง อาจทำให้ถึงขั้นหมดสติหรือชักเกร็งได้...ขอให้ตระหนักไว้เลยว่านี่คืออาการขั้นรุนแรงของภาวะพิษจากคาร์บอนมอนอกไซด์อย่างเต็มรูปแบบ ซึ่งเป็นสภาวะที่อันตรายมากครับ

หากเกิดอาการเช่นนี้ขึ้น มันไม่ใช่แค่การเมาควันบุหรี่ธรรมดาๆ แล้ว แนะนำให้รีบไปโรงพยาบาลเพื่อรับการตรวจรักษาทันทีครับ

อาการเหล่านี้มักพบในคนที่สูบบุหรี่จัดแบบมวนต่อมวนหรือคนที่สูบบุหรี่มาเป็นเวลานาน ใครที่เข้าข่ายขอให้ระมัดระวังตัวให้มากนะครับ

วิธีรับมือเมื่อเมาควันบุหรี่

กรณีที่มีอาการระดับปานกลางถึงรุนแรง การไปโรงพยาบาลคือสิ่งที่ถูกต้องที่สุด แต่ถ้าเป็นอาการเมาควันบุหรี่ระดับเบา เพียงปฏิบัติตามวิธีด้านล่างนี้อาการก็จะทุเลาลงได้ครับ

ทุกวิธีสามารถทำได้ทันทีหลังจากเริ่มมีอาการ ลองนำไปใช้เป็นแนวทางกันดูนะครับ

วิธีรับมือ ① หายใจเข้าลึกๆ

อาการเมาควันบุหรี่เกิดจากการที่เลือดและออกซิเจนไปเลี้ยงร่างกายไม่เพียงพอชั่วคราวเนื่องจากนิโคตินและคาร์บอนมอนอกไซด์

ดังนั้น การที่ยังคงมีการหายใจเข้าลึกๆจะช่วยให้การไหลเวียนของเลือดดีขึ้น และช่วยบรรเทาภาวะเลือดไปเลี้ยงไม่พอและการขาดออกซิเจนได้ครับ

วิธีรับมือ ② ดื่มน้ำเติมความชุ่มชื้น

การเติมน้ำให้ร่างกายจะช่วยให้ระบบไหลเวียนเลือดทำงานได้ดีขึ้นและทำให้อาการทุเลาลงได้

แทนที่จะดื่มน้ำผลไม้ที่มีน้ำตาลสูง แนะนำให้ดื่มน้ำเปล่าหรือชาที่ไม่หวานจะดีกว่าครับ

วิธีรับมือ ③ อย่าฝืน ให้รีบนั่งลงหรือนอนพัก

เมื่อมีอาการ 'เวียนศีรษะ' หรือ 'เซ' จากการเมาควันบุหรี่ อย่าฝืนยืนต่อ—การนั่งลงหรือนอนราบคือสิ่งที่แนะนำที่สุดครับ

แค่นั่งลงตรงนั้นเลยก็ช่วยให้ร่างกายสงบลงได้มากแล้ว จากนั้นให้ค่อยๆ หายใจเข้าลึกๆ และพักอยู่นิ่งๆ จนกว่าอาการจะหายไปครับ

วิธีรับมือ ④ ขยับร่างกายเบาๆ

การแกว่งแขนหรือหมุนคอเบาๆ อยู่กับที่ หรือก็คือการยืดเส้นยืดสายเบาๆจะช่วยให้เลือดไหลเวียนได้ดีขึ้นและทำให้อาการดีขึ้นครับ

อย่างไรก็ตาม หากยังมีอาการเวียนศีรษะหรือเซอย่างรุนแรง อาจเสี่ยงต่อการหกล้มได้ ดังนั้นอย่าฝืนและควรรอให้อาการเริ่มสงบลงก่อนค่อยทำนะครับ

สูบ IQOS หรือบารากุ (Shisha) ก็ทำให้เมาควันบุหรี่ได้เหมือนกันไหม?

คำว่า 'เมาควันบุหรี่ (Yanikura)' เป็น 1 ในอาการที่มักจะเกิดขึ้นเวลาสูบบุหรี่มวนแบบกระดาษเป็นหลัก

ทว่าIQOSแล้วถ้าสูบเครื่องอย่างยาสูบแบบให้ความร้อนหรือสูบสิ่งที่กำลังฮิตกันในตอนนี้เกี่ยวกับอย่างบารากุ (Shisha)จะเกิดอาการเมาควันบุหรี่ได้เหมือนกันไหม? หลายคนคงสงสัยกันใช่ไหมล่ะครับ

เราจะมาตอบคำถามนั้นให้ทราบกันครับ

สูบ IQOS, glo หรือ Ploom ก็เกิดอาการเมาควันบุหรี่ได้

แม้ยาสูบแบบให้ความร้อนอย่าง IQOS จะเคลมว่าลดสารอันตรายลงได้ถึง 90%! แต่ถ้าให้สรุปคำตอบเลยก็คือสูบ IQOS ก็มีโอกาสเกิดอาการเมาควันบุหรี่ได้เช่นกันครับ

เพราะถึงแม้ยาสูบแบบให้ความร้อนอย่าง IQOS จะลดปริมาณทาร์และคาร์บอนมอนอกไซด์ลงได้มาก แต่ก็ยังมีนิโคตินผสมอยู่ในระดับใกล้เคียงกับบุหรี่มวนทั่วไปนั่นเอง

สูบบารากุ (Shisha) ก็เกิดอาการเมาควันบุหรี่ได้

ส่วนบารากุ (Shisha) แม้จะแตกต่างจากบุหรี่มวนโดยสิ้นเชิง และควันที่ผ่านน้ำจะดูเหมือนปลอดภัย แต่เนื่องจากในตัวยาสูบบารากุก็มีนิโคตินผสมอยู่ จึงสามารถเกิดอาการเมาควันบุหรี่ได้เช่นเดียวกันครับ

โดยเฉพาะบารากุที่ใช้เวลาสูบต่อครั้งค่อนข้างนาน คนที่สูบลากยาวต่อเนื่องแบบมวนต่อมวนจะมีโอกาสเกิดอาการได้ง่ายมาก จึงแนะนำให้ค่อยๆ สูบอย่างช้าๆ ไม่ต้องรีบร้อนครับ

ทางเลือกอย่างบุหรี่ไฟฟ้า (VAPE) ที่ไร้ปัญหาเมาควันบุหรี่

บุหรี่ไฟฟ้าแม้ในชื่อภาษาญี่ปุ่นจะมีคำว่า 'ยาสูบ' ติดอยู่ แต่ในความเป็นจริงแล้วมันคือผลิตภัณฑ์ที่มีนิโคตินเป็นศูนย์、ทาร์เป็นศูนย์、คาร์บอนมอนอกไซด์เป็นศูนย์เกี่ยวกับซึ่งเป็นเพียงบุหรี่จำลองเท่านั้นครับนั่นเองครับ

ดังที่ได้อธิบายมาทั้งหมด อาการเมาควันบุหรี่เกิดจากนิโคตินและคาร์บอนมอนอกไซด์ ดังนั้นบุหรี่ไฟฟ้าแบบไร้นิโคติน (VAPE) จึงไม่ทำให้เกิดอาการเมาควันบุหรี่อย่างแน่นอนครับ

และเพราะไม่มีนิโคตินนี่เอง จึงได้รับความนิยมอย่างมากในฐานะตัวช่วยเลิกบุหรี่ และมีผู้ใช้งานเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว

ใครที่สนใจ ลองดูข้อมูลจากผลการจัดอันดับบุหรี่ไฟฟ้ายอดนิยมของเราได้เลยครับ

สรุปกลไกการเกิดอาการเมาควันบุหรี่และวิธีแก้อาการ

อาการเมาควันบุหรี่หากเป็นเพียงระดับเบาก็ไม่น่ากังวลเท่าไหร่นัก แต่ถ้าเป็นระดับปานกลางถึงรุนแรงถือเป็นสภาวะที่อันตรายมากครับ

หากมีอาการเหล่านั้นเกิดขึ้น แนะนำว่าอย่าฝืนและควรไปพบแพทย์ที่โรงพยาบาลทันที

โดยเฉพาะผู้ที่เพิ่งเริ่มต้นสูบบุหรี่จะเกิดอาการนี้ได้ง่ายมาก ขอให้ระมัดระวังในการสูบกันด้วยนะครับ